New Page 1
Anasayfa  İletişim   Diplomat Magazine

New Page 1

New Page 1

 

BOZKIR İNSANLARININ ÜLKESİ
KAZAKİSTAN

 
Kazakistan, 2.724.900 kilometrekarelik yüzölçümü ile, dünyanın en büyük 9. ülkesi. Bu geniş topraklar, doğal kaynaklar bakımından inanılmaz bir zenginliğe sahip. Kazaklar ise, her türlü zorluğa dirençli, çalışkan ve barışçı bozkır insanları. Bağımsızlığının 20. yılında, Kazakistan istikrarlı ve hızla kalkınan bir ülke.

Orta Asya’da geniş bir alana yayılmış bulunan Kazakistan, tarih boyunca olduğu gibi, bugün de Avrasya bölgesinin önemli bir kavşak noktası. Kuzeyinde ve batısında Rusya Federasyonu, doğusunda Çin, güneyinde ise Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan yer alıyor. Batısındaki Hazar Denizi de, Azerbaycan’a ve İran’a çıkış noktası oluşturuyor. Kazakistan ile Rusya Federasyonu arasındaki 6467 km’lik sınır, dünyanın en uzun kara sınırı.

Sert bir karasal iklimin görüldüğü Kazakistan’da, sıcak yazlar ve çok soğuk kışlar yaşanıyor. Kuzeyden güneye doğru kuraklık artarken, toprak ve bitki örtüsü de gözle görünür bir biçimde değişiyor. Kızıl-kum, Moyun-kum gibi çöllerin önemli bir yer tuttuğu ülkede, bozkırlar, dağlar ve ormanlar da gözardı edilemeyecek kadar büyük alanlar kaplıyor.

Kazakistan’ın doğusunda ve güney doğusunda Altay, Tarbagatay, Cungar ve Tien Şan dağları var. Ülkenin en yüksek noktası ise, Çin ve Kırgızistan sınırları yakınındaki Han Tengri Dağı (6.995m). Batı ve güneybatıya ise Hazar çöküntüsü hakim. Hazar’ın doğu kıyısındaki Mangışlak Yarımadasında Karadağ (Karatau) ve Akdağ (Aktau), kuzeyde ise Ural Dağları uzanıyor. Ülkede ayrıca, irili ufaklı 85.000 akarsu ve 48.000 göl olduğu söyleniyor. En önemli akarsular, Kazakistan içindeki uzunluğu 1700 km olan İrtiş ile, İşim (Esil) ve Sırderya nehirleri. En büyük göller ise, Aral ve Balkaş gölleri.

Özbekistan ve Kazakistan arasında paylaşılan Aral Gölü, Asya’nın ikinci, dünyanın da dördüncü büyük gölü ama, batı kısmı hızla kuruyor. Hazar Denizinin 2.430 km’lik kıyı şeridi de Kazakistan sınırları içinde.

Yiğit bozkır atlıları

Birçok Türk devletinin kurulduğu Kazak bozkırları, Saka’lara, Hun’lara, Göktürk’lere, Kıpçak’lara, Karahanlılar’a, Altın Ordu Devletine, Oğuz’lara, Avar’lara, Hazar’lara ve Karluk’lara evsahipliği yapmış. “Kazak” sözcüğü, “özgür, mert, yiğit, cesur ve bozkır atlısı” gibi anlamlara geliyor. Kazakların, göçebe bir halk olarak Altın Ordu Devletinin egemenliği altında yaşayan Kıpçak oymaklarından geldikleri görüşü ağırlıkta. Kazakça ise Türk dilleri Kıpçak grubundan.

15. yüzyıldan 1800’lerin ortalarına dek, bölgedeki Türk kavimleri, güçlü Kazak Hanlığı bünyesinde barınmış. Ancak, Hanlık, 18.yüzyılda Rus İmparatorluğu-Çin mücadelesi arasında kalmış ve bu durumdan istifade eden Çarlık Rusyası, bütün Kazak topraklarını ele geçirmiş. 1917’de devrim olunca, eski Kazak cüzleri bir araya gelip sadece üç yıl yaşayabilen bağımsız “Alaş Orda Devleti“ni kurmuşlarsa da, 1920’de Kızılordu tarafından işgal edilen Kazakistan, önce Özerk devlet olmuş, 1936’da da, SSCB bünyesinde “Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti”ne dönüşmüş.

Bağımsız Kazakistan

SSCB’nin parçalanması sürecinde, 1991 yılında bağımsızlığını ilân eden Kazakistan, bu yıl bağımsızlığının 20. yılını kutluyor. Bağımsız Kazakistan’ı tanıyan ilk ülke Türkiye olmuş. Nüfusu 16 milyon olan ülke, üniter, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk devleti. Güçlü bir başkanlık sisteminin hâkim bulunduğu Kazakistan’da, iki meclisli bir parlamento bulunuyor.

Kazakistan’ın kurucu Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev, 1991 yılından beri görevde. Kazak Anayasasına göre, Devlet Başkanı ülkenin iç ve dış politikasının hedeflerini belirleyen, Kazakistan’ı ülke içinde ve uluslararası camiada temsil eden en üst yönetici. 7 yıllık görev süresi için, halk tarafından doğrudan seçiliyor. Devlet Başkanının görevleri arasında, Başbakanı tayin etmek, Başbakanın önerisine göre Bakanlar Kurulunu atamak, bütün finansman sistemini onaylamak, ve uluslararası görüşmeler yapıp, gerektiğinde anlaşmaları imzalamak gibi çok önemli hususlar var.

Başbakan ise, yürütme organını temsil ediyor. 2007 yılından bu yana bu görevi üstlenmiş olan Başbakan Karim Massimov’un kabinesinde, 3 başbakan yardımcısı ve 17 bakan bulunuyor.

Kazakistan’ın yasama organı olan Parlamento, Senato ve Meclis’ten oluşuyor. Senato’da, seçilmiş 32 ve Devlet Başkanı tarafından atanmış15 üye, yani toplamda 47 üye var. 6 yıl için göreve gelen üyelerin yarısı, her üç yılda bir yenileniyor. Meclis’te ise, sandalye sayısı 107. Görev süresi 5 yıl olan milletvekillerinin 98’i genel seçimlerde, 9’u ise “Kazakistan Halkları Asamblesi” tarafından seçiliyor. 1995’de kurulmuş olan bu Asamble, Devlet Başkanlığına bağlı istişarî bir kuruluş. Çok partili bir siyasi sistemin mevcut olduğu ülkede, seçimlerde yüzde 7’lik baraj uygulanıyor.

Yargı sistemi ise, Kazakistan Yüksek Mahkemesi ile yerel mahkemelerden oluşuyor.

İlk 20 yıl

Bağımsız Kazakistan’ın ilk 20 yılı başarılarla geçmiş. Ekonomide sosyalist düzenden serbest pazar ekonomisine geçiş, siyasette de sosyalizmden liberal demokrasiye geçiş, elbette ki kolay değildi. Ancak, ekonomide zengin doğal kaynakların varlığı, siyasette de 1995 Anayasası’nın getirdiği düzenlemeler, zorlukların aşılmasına çok yardımcı olmuş. Yeni Anayasaya göre, siyasi iktidar halka ait bir güç ve insan hakları her şeyden üstün. Kazakistan topraklarında yaşayan ulusların ana dillerinin ve kültürel değerlerinin korunması anayasal garanti altında. Bütün vatandaşlar eşit haklara sahip. Düşünce, din seçimi ve vicdan hürriyeti de anayasal güvence kapsamında. Devletin resmi dili Kazakça ama, Rusça da kamu kurumlarında ve mahkemelerde yaygın olarak kullanılıyor.

Kazakistan bayrağında, mavi zemin üzerinde, 32 ışık huzmesi ile güneş ve alt kısmında bir bozkır kartalı yer alıyor. Sol tarafta milli motiflerden oluşan dikey bir şerit var. Güneş, motifler, ışık huzmeleri ve kartal altın renginde. Mavi zemin, barış ve refah timsali olan gökyüzünü simgeliyor. Güneş, bolluk, ışık ve sıcaklığın, yani hayatın simgesi. Bozkır kartalı da hakimiyetin, kudretin, bağımsızlığın ve ileri görüşlülüğün sembolü. Milli motif ise, etnik bütünlüğü temsil ediyor.

SAYFA GÖRÜNÜMÜ >>

Geri

Anasayfa

New Page 1