New Page 1
Anasayfa  İletişim   Diplomat Magazine
New Page 1

 

AZERBAYCAN’DA NEVRUZ

Türk dünyasının en büyük bayramı olan Nevruz, Azerbaycan’da da her yıl büyük bir coşku ile kutlanıyor. Azerbaycan halkı, Nevruz kutlamalarına kendi geleneklerini de eklemiş ve onu daha özgün ve çekici bir şölen haline getirmiş.

 

Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar bütün Türk halkları tarafından kutlanan Nevruz, baharla beraber bolluk ve bereket döneminin gelişini, doğanın uyanışını, bir başka deyişle yeni bir bereket yılının başlangıcını simgeliyor. Nevruz’un kutlandığı 21 Mart tarihi hem baharın ilk günü, hem de gece ile gündüzün birbirine eşitlendiği gün. Bu tarih, 2010 yılında Birleşmiş Milletler tarafından da “Dünya Nevruz Bayramı” olarak ilân edilmiş.
 
Azerbaycan lehçesinde “Novruz” olarak telâffuz edilen bu renkli bayram, her yıl 19-20- 21 Mart’ta büyük törenlerle ve keyifle yaşanıyor. Kutlamalar, tazeliğini ve orijinalliğini koruyarak binlerce yılın süzgecinden geçip bu günlere ulaşan oynak ve şirin türküler, oyunlar, adetler ve geleneklerle süslü.
 
Hazırlıklar
 
Eskiden, bayram günü herkesin güzel giyinmesi ve sofraların dolu olması için Nevruz hazırlıkları çok erkenden başlarmış. Yayıklar çalkalanıp yağ yapılır, ellerine kına yakan kadınlar rengârenk iplikler eğirip elbiseler diker, bayram için halılar, kilimler dokurlarmış. Bugün, yine Nevruz öncesinde bir hazırlık dönemi yaşanıyor. Her şeyden önce, Nevruz’un simgesi olan “semeni”nin birkaç hafta önceden hazırlanması gerekiyor.
 
Semeni, çimlendirilmiş buğday anlamına geliyor. Bir avuç buğdayın, bir kabın içinde her gün ılık suyla ıslatılmasıyla elde ediliyor. Türk kültüründe “yaşam otu” sayılan semeni’nin Nevruz’a kadar yeşermiş olması gerekli. Öte yandan, bayram gelmeden evlerin temizlenmesi, ağaç diplerinin bellenmesi, bağlardaki kıştan kalma sararmış yaprakların yakılması ve ağaçların kurumuş dallarının kesilmesi de diğer hazırlıklardan bazıları.
 
Adetler, Törenler, Oyunlar
 
Ama, asıl ilginç olanı, Nevruz öncesindeki “Son Çarşamba” günü yapılanlar. O gece, evin bereketinin de onunla birlikte gideceği inancıyla, komşuya elek verilmiyor. Mumlar sürekli yanar halde tutuluyor. Akrabalar ve komşular ziyaret ediliyor veya misafir ağırlanıyor, hediyeler veriliyor. O gece dedikodu yapılmıyor, küsenler barışıyor. Kapılara torba atılıyor, içlerine bayram şekeri doldurularak geri veriliyor. Dilek tutuluyor, ateş yakılıp üzerinden atlanıyor. Yeni giysiler alınıyor, yumurtalar boyanıyor.
 
Son Çarşamba’ya özel oyunlardan biri “Lal Su”. Bu oyunda bir kişinin testiyle su getirmesi ve suyu taşırken kesinlikle konuşmaması gerekiyor. Zaten bu oyuna “konuşmaz su” diyenler de var. Getirilen su bir kaba dökülüyor, ipliğe geçirilen iki iğne farklı taraflardan suya daldırılıyor. İğnelerin su yüzünde birbirine doğru yaklaşması hayra alâmet sayılıyor. Son çarşamba gecesi gençler özellikle geç yatar, yatmadan önce tuzlu ekmek yer ama su içmezlermiş. Rüyalarında onlara su veren kimse rüya görenin kısmeti, yani evleneceği kişi olarak yorumlanırmış. Bazılarıysa niyet ederek yatar, gece yarısı kalkıp mum yakarmış. Mumu alıp aynaya yaklaşan kimse aynada evleneceği kişiyi görürmüş. Aynaya bakan kişi korkarsa niyeti gerçekleşmezmiş.
 
En sevilen oyunların başında ise “Köse” oyunu geliyor. Çevik bir gence kürk ve şapka giydirilip, yüzü una bulanıyor, boynuna zil takılıp elbisesinin altından karnına yastık bağlanıyor, eline de bir kepçe verilip şarkı eşliğinde kapı-kapı gezdirilerek Nevruz hediyesi toplanıyor.
 
Nevruz sofraları
 
Nevruz bayramının kendine özgü, nefis bir sofrası var. Sofrada, yemek ve tatlıların yanı sıra badem, fıstık, fındık, ceviz, kuru üzüm gibi çerezler yer alıyor. Son çarşamba akşamında çoğu zaman “yedi sin” sofrası hazırlanıyor, yani “s” harfiyle başlayan yedi ürünün mutlaka yer aldığı sofra. Sofrada, sağlık simgesi olan “sarmısak”, tat ve zevke işaret eden “sirke”, insanlara ümit veren “sebze”, bereket getiren “sumak”, zenginlik göstergesi olan “sikke”, uzun ömür simgesi “saat” ve aydınlığın belirtisi “su” sofrada bulunduruluyor. Bu sofraya “honça” deniyor.
 
Nevruz tatlılarından en önemlileri şekerbura, baklava ve şeker çöreği; en yaygın olanı da baklava. Yine Nevruz akşamı geleneklerinden biri de her evde pilav pişirilmesi: döşemeli pilav, çığırtma pilav, sebzeli kavurma pilav ya da sütlü pilav. Hangisini beğeniyorsanız onu seçebilirsiniz.

 

SAYFA GÖRÜNÜMÜ >>

Geri

Anasayfa

New Page 1