New Page 1
Anasayfa  İletişim   Diplomat Magazine

New Page 1

New Page 1

 

Dünyanin En Büyük Çölü : Büyük Sahra

 

 
Cezayir topraklarının yüzde 85'ini kaplayan Büyük Sahra, dünyanın en büyük çölü. Toplam yüzölçümü 8,6 milyon km2. Arapçada “çöl” anlamına gelen Sahra, Fas, Cezayir, Tunus, Libya, Mısır, Sudan, Çad, Nijerya ve Mali'ye yayılmış durumda. Üzerinde yaşayan nüfus, çoğunluğu Faslı ve Cezayirli olmak üzere 1,5 milyon. Yerleşim genellikle vahalarda yoğunlaşmış halde. İklim çok kuru ama yılın belli dönemlerinde, birkaç milimetre küpü geçmeyen miktarda yağmur da var. Sahra'nın dörtte biri dağlık arazi. Bazı dağların zirvesinde kış aylarında kar bile görülebiliyor. Sahra'nın sadece 200 bin km2'lik bölümünde tarım yapılabiliyor; yani vahalarda ya da yeraltı sularıyla beslenen bölgelerde.
 
Yeraltı nehirleri Atlas dağlarından geliyor. Bazen bu nehirlerin suları yüzeye çıkıyor ve vahalar doğuyor. Gece-gündüz sıcaklığı arasındaki fark, 35-40 dereceye ulaşabiliyor. Yağmurun yıllarca yağmadığı dönemler de oluyor. Bitki örtüsü yok denecek kadar az. Kimi bölgelerde develer en pratik ulaşım aracı.
 
Sık sık kum fırtınalarına rastlanıyor. Bazı bölgelerde insan gerçek ötesi bir yerdeymiş hissine kapılıyor, ay yüzeyindeymiş gibi.. Biraz ürkütücü, biraz korkutucu, biraz vahşi ama her zaman ilginç ve çekici. Uçsuz bucaksız kum denizleri, devasa kumullar, inanılmaz renklerde kumlar: gri, toprak rengi, kızıl, pembe, turuncu.. Gece bastırdığında çöl hareketleniyor. Hayvanlar yuvalarından çıkıp yiyecek bulmaya çalışıyorlar. Çoğunun hayatta kalmak için su içmeye de ihtiyacı yok: Deve, çakal, çöl tilkisi, kunduz, sarı akrep, yırtıcı kertenkele, engerek, kaya porsuğu, deve kuşu, beyaz antilop, buğday karıncası, dağ tavuğu, kemirgenler..
 
Bir zamanlar çok verimli olan Sahra'da iklimin giderek kurulaşması sonucunda tüccarlar bölgeye uğramamaya, çiftçiler de topraklarını terk etmeye başlamışlar. Sahra, uzunca bir süre Kuzey Afrika ile “Kara” Afrika arasında iş yapan kervanların izlediği bir ticaret yolu olmuş. Kuzey Sahra zamanla, geniş petrol yataklarının bulunması ile kayda değer bir ekonomik önem kazanmış.
 
Sahra, Cezayir'i keşfetmek isteyenlerin, özellikle de doğa tutkunlarının mutlaka ziyaret etmesi gereken bir bölge.
 
Sahra'da en ilgi çekici yerler ise şöyle sıralanıyor:
 
 
Hoggar: Şiddetli volkanik patlamalarla oluşmuş bir dağ çemberi. Atakor bölgenin merkezi. Ülkenin en yüksek noktası, Hoggar kitlesinde 3.000 metre yükseklikteki Tahat zirvesi. Ünlü Garet el Cenun, devasa bir granit yapı. Özellikle Mertutek çevresinde büyüleyici güzellikte  kaya oyuklarına ve çıkıntılarına sahip. Gecici akarsular ve çölde yitip giden dereler var: Tamanrasset, Tin Tarabin, Tafassaset gibi. Yüksek doruklar (en bilinenleri Ilaman -2740 m- ve Assekrem platosu -2730m-), kule gibi yükselen ya da kubbeye, piramide benzeyen kayalar, bazalt kuyucuklar, renkleri pırıltılı sarıdan mora uzanan donmuş lavlar, yükseklikler arasında kalmış vadiler, kum taşı platoları, kum ve kum taşlarının yığıldığı tassili denen oluşumlar ilginç görüntüler oluşturuyorlar.
 
Hoggar'ın kuzey doğusunda yer alan Amadror, tuz dolu devasa bir küvet gibi. Touaregler için çok önemli bir zenginlik.
 
Téfédest: Tamanrasset'nin 250 km kuzeyinde, 130 km uzunluğunda ve 40 km genişliğindeki bir eksen boyunca uzanan granit zinciri. Kaygan-parlak kubbeli kayalar hemen dikkat çekiyor. Batı yamaçlarında rengi siyah, doğu yamaçlarında ise beyaz. Farklılık, dag eteğinde toplanan kumların renginden geliyor. Tefedest, güneyindeki Mertutek köyünde bulunan kaya resimleriyle tanınıyor.
 
Tamanrasset: 1400 m yükseklikte, 40 bin nüfuslu bir şehir. Ilgın ağaçlarının gölgelediği daracık sokaklara sahip. Ünlü misyoner Charles de Foucauld buraya 1905 yılında geldiğinde, sadece 10-15 kulübe varmış.
 
Tassili N'Ajjer: Atakor'un kuzey doğusunda, bir akarsu platosu. Sarp falezler, dar kanyonlar, taş ormanları, Akdeniz'e özgü zakkum ağaçları ve servilere sahip. Canet, Tassili'nin incisi, hurma bahçeleri ve palmiyelerle dolu “beyaz” bir şehir. Tassili N'İmmidir ise, yüksek rakımın düzenli yağmur getirdiği, bu nedenle her türden bitki örtüsünün yaşayabildiği bir bölge.
 
Tassili N'Ajjer'in güney doğusunda bulunan Tadrart, 300 km uzunluğunda bir plato. Anlamı “dağ”. Gerçek bir labirent. Erozyonun muhteşem şekiller yarattığı, renklerinin sarıdan kırmızıya beyaza döndüğü kumullarla kaplı göz kamaştırıcı ergler var. Tadrart Akakus bölgesi, nadide kaya resimleri ve gravürleri ile Unesco'nun korunması gereken eserler kategorisinde. Toprak tıpkı bölgede bulunan resimlerde olduğu gibi kırmızı. Tegharghart'ta ünlü “ağlayan inek” gravürleri var.
 
Timimun ve Gurara bölgesinde efsanevi vahalar mevcut. Yarım milyon palmiye, buğdaygiller ve sebze yetiştirilen -soğan, domates, bakla gibi bahçeler var. Kanallarla sulama yapılıyor. Tanezruft ise Güney Cezayir'de 150 bin km2 genişliğinde, ıssız, hiç yerleşeni olmayan bir “korku ve susuzluk beldesi”.
 
Bölge insanları ağırlıklı olarak, islamiyeti seçmiş “maures” ve tuareg kabileleri. Tuaregler, Hoggar, Air ve Tassil N'Ajjer bölgelerinde yoğunlaşmış durumdalar.
 

SAYFA GÖRÜNÜMÜ >>

Geri

Anasayfa

New Page 1