New Page 1
Anasayfa  İletişim   Diplomat Magazine
New Page 1

 

SAĞLAM BİR
EĞİTİM SİSTEMİ

Macaristan’da eğitim sisteminin geçmişi kraliyet kurumlarına dayanıyor; akademik altyapısı son derece sağlam. Bu küçücük ülkede, yüksek kalitede eğitim veren 29 üniversite ile çok sayıda yüksek okula dağılmış yaklaşık 400,000 öğrenci var.

 

 

Macaristan, ötedenberi eğitime çok önem veren, insanlarının kaliteli bireyler olması için çaba harcayan bir ülke olarak biliniyor. Bu nedenle, eğitim sistemi her zaman plânlı, programlı bir şekilde yürütülmüş. Ama, 1990’lı yıllarda ülkenin yaşadığı siyasî ve sosyal değişikliklerin ardından, eğitim sistemi güncel koşullara uyacak biçimde yeniden yapılandırılmış.

Eğitim, Macaristan’da sadece Devlet eliyle yürütülen bir sektör değil. Devletin yanında, yerel yönetimler, azınlık yönetimleri, vakıflar, kiliseler ve gerçek kişiler de okullar açıp eğitim yapabiliyorlar. Devlet, verimliliği arttırmak amacıyla, zaman zaman bu okullara maddi yardım sağlıyor.

Üniversite öncesi

Macaristan’da, 5-16 yaş arasındaki çocuklar için, eğitim zorunlu. Küçük öğrenciler, ilkokul öncesinde “ana okulu”na gidiyorlar. İlkokul dönemi ise, genel olarak 8 yıl. İlkokuldan sonra, öğrenciler isterlerse genel liselere, isterlerse de meslek okullarına yönelebilirler. Sistemde, Meslek Okulları da ikiye ayrılmış durumda. Bazılarından mezun olanlar isterlerse öğrenimlerini Üniversite’de sürdürme hakkına sahip olurken, diğerlerini bitirenler doğrudan iş hayatına atılıyor.

Adında da belli olduğu gibi, Meslek okullarının amacı öğrencilerini meslek sahibi yapmak ve bir an önce topluma kazandırmak. “Gimnazium” adı verilen genel liseler ise, öğrencilerini çeşitli bilgilerle donatıp, üniversiteye hazırlıyor. Bu çeşitli bilgiler arasında, her öğrenciye iki yabancı dil öğretmek da var.

Yüksek öğretim

Macaristan’da “Yüksek Öğretim” deyince, Üniversiteler ve “Kolej” diye adlandırılan Yüksek Okullar anlaşılıyor. Üniversiteler ile Kolej’lerin büyük bir kısmı devlete ait. Ama, sayıları çok az da olsa, kiliselere ait olanlar ve özel Kolej’ler de var. Hatta, bazı yabancı eğitim kurumlarının da Macaristan’da tesisleri bulunuyor. Ülkede, toplam 72 Üniversite veKolej yüksek öğretim kurumlarını oluştururken, bunların içinde 176 fakülte yer alıyor.

Bu okullar, ülkenin her yanına dağılmış olsa da, en iyilerinin ve en donanımlı araştırma laboratuarlarının çoğu Budapeşte’de. Örneğin, ülkenin en prestijli okulu sayılan Lorand Eötvös Üniversitesi, 1770 yılından bu yana Budapeşte’de eğitim veriyor. Aslında, 1635’de Kardinal Pazmany tarafından, Nagyszombat kasabasında kurulmuş, ama 1770-1780 yılları arasında, Kraliçe Maria- Theresa’nın emriyle Budapeşte’ye taşınmış. Bugün 8 fakültesi, 1800 öğretim elemanı ve 30,000 öğrencisi var. Macaristan’daki tek Türkoloji fakültesi de bu üniversitede ve Avrupa’nın en iyilerinden biri sayılıyor.

Kütüphanesi çok değerli belgelere sahip: 4 yüzyıl boyunca toplanan tam 1,6 milyon doküman! Mezunları arasında Nobel ödüllü bilim insanları ve pek çok ünlü politikacı bulunuyor. Bugünkü Cumhurbaşkanı Janos Ader ve Başbakan Viktor Orban da bu okuldan.

Tuna kıyısında, neo-rönesans tarzı heybetli bir binaya sahip olan Budapeşte Corvinus Üniversitesi de ekonomi ve sosyal bilimler konusunda uzmanlaşmış. 1920 yılında kurulan okulda 6 fakülte bulunuyor ve bu fakültelerde 18,000 öğrenci eğitim görüyor.

1782’de kurulan Budapeşte Teknoloji ve Ekonomi Üniversitesi ise yetiştirdiği mühendislerle meşhur. Mezunları arasında 4 Nobel ödüllü bilim adamı var. Yaklaşık 14,000 öğrencisinin 800’ü yabancı ve 50 farklı ülkeden gelmişler. Bu dünya çapındaki okulda, eğitim Macarca ve İngilizce olarak veriliyor.

Budapeşte dışında ülkenin diğer şehirlerinde de oldukça önemli üniversiteler var: Debrecen, Gödöllö, Györ, Kaposvar, Miskolc, Pecs, Sopron, Szeged ve Veszprem Üniversiteleri.

Yaklaşık 35,000 öğrencisi olan Debrecen Üniversitesi’nin ana binası Macaristan’ın en güzel yapılarından sayılıyor. Okul ayrıca ülkenin en büyük ikinci kütüphanesine sahip. Sopron’daki Batı Macaristan Üniversitesi ile kuzey Macaristan’daki Miskolc Üniversitesi’nin temeli, 1735’te Selmecbanya’da (bugün Slovakya’da) kurulan Madencilik ve Metalurji Endüstrisi Okulu’na dayanıyor.

Pecs Üniversitesi ise Macaristan’ın en eski üniversitesi; ilk olarak 1367 yılında kurulmuş. Yetkin araştırma ve eğitim aktiviteleri ile ülkenin en değerli yüksek öğretim kurumlarından biri ve toplam öğrenci sayısı 25.000 civarında. 1872’de kurulan Szeged Üniversitesi de çok itibarlı bir öğrenim kurumu. Özellikle, kütüphanesi Avrupa’nın sayılı kütüphanelerinden olmakla ünlü. 12 fakültesi olan üniversitenin Tıp ve Eczacılık fakülteleri çok rağbet görüyor. İngilizce dilindeki bu fakültelerde bir çok Türk öğrencinin eğitim görmekte olduğunu ve ülkede okuyan Türk öğrenci sayısının her yıl arttığını da belirtmeden geçmeyelim.

Tarih Kokan Binalar

Budapeşte’de çeşitli dallarda eğitim veren çok ünlü okullar da var: Bartok, Erkel, Ligeti gibi ünlülerin yetiştiği Ferenc Liszt Müzik Üniversitesi, Macaristan’ın en ünlü okulu. Liszt, kurucularından biri ve ilk başkanı olduğu bu okulda 10 yıl ders vermiş, bir süre de üniversitenin bugün “Eski Akademi” olarak anılan binasının birinci katında yaşamış.

Özel üniversiteler içinde uluslararası düzeyde adından söz ettirenler ise, eğitim dili Almanca olan Budapeşte Gyula Andrassy Alman Üniversitesi ile Macar kökenli ünlü Amerikalı milyarder Soros tarafından 1991’de kurulan Orta Avrupa Üniversitesi.

Ülkedeki araştırma kurumları arasında, 1825’de kurulmuş olan Macaristan Bilimler Akademisi ilk sırada geliyor. Her Macar bilim insanı için, Akademi’de görev almak bir gurur kaynağı. Sosyal bilimlerde kalitesiyle ön plana çıkan kurum, bir çok sosyolog, dilbilimci, tarihçi, psikolog, psikanalist ve ekonomist yetiştirmiş. Ama Macaristan özellikle, önemli teknolojik buluşlara imza atmış fizikçileri, kimyagerleri ve matematikçileriyle tanınıyor.

 

 

SAYFA GÖRÜNÜMÜ >>

Geri

Anasayfa

New Page 1