New Page 1
Anasayfa  İletişim   Diplomat Magazine

New Page 1

New Page 1

 

İSRAİL’DE SOSYAL HAYAT
DİNLER ve GELENEKLER
CÜMBÜŞÜ

 
İsrail’de halkın % 92’si kentlerde yaşıyor. Kırsal kesimde yaşayan Yahudiler de Kibbutz’larda veya Moshav denilen kooperatif alanlarında yerleşmiş bulunuyorlar. Köylerde yaşayanlar ise genellikle Araplar ve sayıları pek de fazla olmayan Dürzî’ler.
 
İsrail halkının en büyük özelliği, değişik ülkelerden, değişik kültür birikimleriyle gelip, bir arada yaşamaya başlamış bir topluluk olması. 7,5 milyon nüfusun yaklaşık yüzde 76’sı Yahudi, yüzde 19,5 kadarı arap. Nüfusun yüzde 4,5 kadarı ise Dürzî, Çerkes veya diğer gruplara mensup.
 
 Din ve günlük yaşam
 
israil’de dinin, sosyal hayat örgüsünde önemli bir yer tuttuğunu söylemek herhalde yanlış olmaz. Hem Yahudilerde, hem de Müslümanlarda güçlü radikal ve fanatik gruplar mevcut. Radikal dindar Yahudiler için, ibadet etmek çalışmaktan daha önemli. Bu gruba girenler, gerek kıyafetleri, gerekse de saç biçimleri ile kolayca ayırt edilebiliyor. Genellikle dindar olmayan Yahudilerle aynı mahallelerde oturmuyorlar. En yoğunlukla yaşadıkları yer, doğal olarak Kudüs bölgesi. Burada, Ağlama Duvarı’na gidip Tanrı’ya yakarmak daha kolay.
 
Yahudi inanışına göre cuma akşamından cumartesi akşamına kadar geçen süre “fiabat” günü. Tanrı’nın Dünyayı 6 günde yarattığına ve yedinci gün dinlendiğine inanılıyor. Bu nedenle, “fiabat” gününde genellikle Yahudiler çalışmıyorlar. Ultra Ortodoks Yahudiler için “fiabat” bütün zamanını ibadete ve dinlenmeye ayırma zamanı. O gün Tevrat okuyup dua ediyorlar, sinagoga gidiyorlar. Bilgisayar, televizyon, telefon gibi teknolojik aletler kullanmak yasak olduğu gibi, aşırı muhafazakar mahallelere araba ile bile girilemiyor.
 
Farklılıklar toplumsal yapı da bir zenginlik yaratsa da, zaman zaman siyasi arenada sorunlar çıkabiliyor. Laik Avrupalı Aşkenazlar, Gelenekçi Mizrahiler, Sefaradlar, dindarlar, köktendinciler, Rusya’dan ve diğer eski Demir Perde ülkelerinden göçenler, Etyopya’dan gelenler ve Arapların oluşturduğu alt kültürler var. Bazı gruplar, tek tip Yahudi-israilli kimliği üzerinde direniyor ama bunu hayata geçirmek imkansız görünüyor.
 
israil’deki Arapların ço- ğu müslüman, bir kısmı da hristiyan. Kudüs’te Araplar, eski şehrin bulunduğ u doğu tarafında yaşıyor. Cuma namazları nda sık sık sorun yaşanı yor. Politik açıdan gergin günlerde bazen gençler güvenlik önlemi gere- ği camiye sokulmuyor. Kontroller nedeniyle trafik akmıyor. Her şey karmakarı şık, bir o kadar da renkli. Saçları örülü-fötr şapkalı fanatik yahudiler, cübbeli papazlar, seccadesini koltuk altına sıkıştırmış bir müslüman, kippa (yahudi takkesi) takmı ş bir oğlan çocuğu, beyaz entarili araplar aynı karede. Yine bu karede gergin ve tedirgin insanlar var; her an bir yerlerde bomba patlama ihtimali, ve kontrol noktalarında saatlerce bekleyen Araplar..
 
Yahudilerde hafta tatili cumartesi, müslümanlarda cuma, hristiyanlarda pazar günü. Mağazaların çoğu Pazar-Perşembe 09.00-19.00 arası açık, bazıları 14.00-16.00 arası kapalı. Kimi şehirlerde salı öğleden sonra kapalı işyerleri görmek mümkün. Ama büyük alışveriş merkezlerinde durum farklı. Buralarda dini kriter yok. Özellikle Tel Aviv’de 24 saat açık yerler bulunuyor.
 
iletişim sorunu da yok. Hemen herkes ingilizcefransı zca konuşuyor. Nüfusun yüzde 97’si okuryazar. Bu oran kadın ve erkeklerde hemen hemen aynı düzeyde. israil'de kadınlar da askerlik yapıyor.
 
KİBBUTZ’LARDA YAŞAM
 

 

israil’in sosyal yaşam tarzı nda “Kibbutz”ların da özel bir yeri var. israil’e has bir yerleşim sistemi olan Kibbutz’lar, ülkedeki kırsal yaşamın en önemli unsuru olarak görülüyor. Halkın yüzde 8’inin yaşadığı kırsal kesimde, 20. yüzyılın başlarında kurulmaya başlayan ve bugün hayli gelişmiş olan Kibbutz’larda, ortaklaşa bir mülkiyet ve ekonomik sistem geçerli. Buna bir tür kooperatif de denilebilir. Birer sosyal ve ekonomik birim olarak görülen Kibbutz’larda, kararlar ortaklaşa alınıyor, ortak bir çalışma düzeni sürdürülüyor ve elde edilen ürüne de herkes ortak oluyor. Halen ülke nüfusunun yüzde 1,7’si, sayıları 266’ya ulaşan Kibbutz’da yaşıyor.
 
Bu yaşam, kırsal kesimde olsa da, kent konforunun sağlanmış olduğu küçük ama bahçeli ve şirin meskenlerde sürdürülüyor. Büyük kentlerde görülen konut siteleri gibi, Kibbutz’larda da spor ve eğ- lence alanları, sosyal tesisler, okullar ve alışveriş alanları
 
 
İSRAiL MUTFAĞI
 
Et ve süt ürünleri birlikte tüketilmiyor israil’de. Farklı kültürlerin bir arada olması mutfak çeşitliliğ inde de kendini göstermiş. Buna bir de, Avrupa, Rusya veya Yemen gibi, göç öncesi yaşanmı ş ülkelerin tatları ekleniyor. Ama israil mutfağına Akdeniz ve Ortadoğu tarzının hakim olduğu söylenebilir.
 
israilliler de Türkler gibi çok ekmek tüketiyorlar. Cuma ve cumartesi günleri için hazırladıkları baharatlı ya da tatlı ekmekler de var. Bunların en bilineni, örgü şekilli "khala". Mayasız hamurdan pişirdikleri ekmekler de meşhur. inanışa göre Firavun zamanında yahudiler Mısır’ı öylesine apar topar terketmek zorunda kalmışlar ki yolculuk için hazırlayacakları ekmekleri mayalamaya zaman bulamamışlar. Bu gelenek o günlerin anısına.
 
Tatlılarda Türk mutfağı etkisi görülüyor. fierbetli tatlılar yaygın: baklava, kadayıf, lokma.. Avrupa geleneğinden gelen pasta ve kekler de var. iklimin getirisiyle meyve üretimi çeşitlilik arzediyor. En cok tüketilenler avokado, portakal ve nar.
 
Kuskus, balık, humus, tahin, fava (bakla püresi), falafel, şavarma (döner), gulaş en rağbet gören yemeklerden. Bu arada en leziz yerel yemeklerin genellikle salaş mahalle lokantalarında yenebileceği gerçeğini unutmamak gerek. Hem servis hızlı, hem güler yüzün âlâsı var. israil’de her yerde alkol bulunsa da çok fazla tüketilmiyor.
 

SAYFA GÖRÜNÜMÜ >>

Geri

Anasayfa

New Page 1