New Page 1
Anasayfa  İletişim   Diplomat Magazine

New Page 1

New Page 1

KALP ŞEKLİNDEKİ ÜLKE
BOSNA-HERSEK

 

Bosna-Hersek halkı üç farklı etnik topluluktan oluşuyor. Bu aynı zamanda üç farklı inanç anlamına da geliyor. Çünkü, en büyük grup olan Boşnaklar aynı zamanda Müslüman; ikinci büyük topluluğu oluşturan Sırplar, Ortodoks; diğer grup olan Hırvatlar ise, Katolik.

 

 
Bosna-Hersek, Balkan yarımadasının batı kesiminde yer alan, yaklaşık 3,8 milyon nüfuslu bir ülke. Doğusunda Sırbistan ve Karadağ, kuzeyinde ve batısında ise Hırvatistan var. Harita üzerindeki görünümü kalp şeklini andırıyor. Bu nedenle, Bosna- Hersek’i “Güney-Doğu Avrupa’nın kalbi” diye adlandıranlar az değil. Ülkenin kuzey kesimleri Bosna, güney-batısı ise Hersek bölgesi. Ama, bu iki bölge arasında belirgin sınırlar yok. Bosna, genellikle ormanlarla kaplı dağlık bir arazi yapısına ve karasal iklime sahip. Hersek’te ise Akdeniz’in ılıman iklimi kendisini gösteriyor. Denize ulaşan tek bir noktası var: Adriyatik kıyısındaki küçük fakat olağanüstü güzel Neum şehri. Neum’daki 20 km’lik sahil şeridi, Bosna- Hersek’in tek denizi.
 
Yılların birikimi
 
Bosna-Hersek’in Milattan önce 2. yüzyıla kadar inen bir geçmişi var. Romalılar, Gotlar, Hunlar, Alanlar, Avarlar, Franklar, Bulgarlar, Bizans, Sırplar, Hırvatlar, Macarlar, Osmanlılar gelip geçmiş bu topraklardan... Kimisi kültür izleri ve paha biçilmez eserler bırakmış ardında, kimisi de sadece acılı anılar...
 
İslam öncesi dönemde, Bosna, Roma Katolik Kilisesine daha yakın durmuş, Hırvatlarla yakınlaşmış. Aynı dönemde, Sırbistan ise Doğu Ortodoks Kilisesinin parçası olarak güçlenmeye devam ediyormuş. Ancak 1463 lında Türklerin buraya gelmesi tam bir dönüm noktası olmuş. Birbirine üstünlük sağlamaya çalışan Ortodoks Sırplar ile Katolik Hırvatlara üçüncü bir taraf olarak Sünni Müslümanlar da eklenmiş.
 
Aslında, bugün Bosna-Hersek’teki Müslüman topluluğunu oluşturan Boşnakların çoğu yüzyıllardır bu bölgede yaşayan insanlar. Osmanlıların bölgeyi ele geçirmelerinin ardından, kademeli bir şekilde İslam dinine geçmişler. Kimilerince din değiştirme olayı zorlamayla gerçekleşmiş, kimilerine göre de sahip olunan toprakları korumak, birtakım haklar elde etmek, vergi indirimi sağlamak ya da sadece rahat etmek için. Tabii, Bosna-Hersek’teki Müslüman topluluğu sadece bunlardan oluşmuyor. Bosna’nın yoğun göç alan bir bölge olduğunu, Engizisyondan kaçan bazı Yahudiler’in de buralara gelmesi yanında, Osmanlı İmparatorluğunun çeşitli bölgelerinden Müslüman Türklerin yıllar boyunca Bosna’ya göç ettiklerini unutmamak gerek.
 
Gerçek olan şu ki, 17. yüzyıl başlarında Müslümanlar bugünkü Bosna-Hersek sınırları içinde büyük bir çoğunluk haline gelmişler. İslâmın bu kadar yayılışının başka nedenleri de var: Osmanlıda din değiştirmeyi kabul eden kölelerin serbest bırakılması; Osmanlının görkemli altyapısının ve şehir ve kasabalarda büyük camiler, havuzlar, köprüler, su boru hatları, vs inşa edilmesinin yarattığı etkiler; İslam dinine geçen gençlerin Devlet teşkilatında yüksek makamlara gelebilmesi gibi.
 
Bogomil’ler
 
İslam dinine geçişle ilgili tezlerden biri de “Bogomil’ler” üzerine kurulu. Bogomilizm, 10-14.yüzyıllarda Bulgaristan’da ve Bosna’da, köylüler arasında görülen bir dini akım. Çıkış noktasında sosyal dengesizlik, toprak ağalarına, zenginlere ve soylulara başkaldırı var. 13.yüzyılda, Bulgaristan’da ve Bosna’da resmi dinmiş. Osmanlının gelişi ile din değiştirenlerin bu insanlar olduğu ileri sürülüyor. Binlerce Bogomil’in İslam’a yönelmesi, temsili törenlerle hala kutlanıyor. Hersek bölgesindeki Stolac kasabasında Bogomillerin en büyük mezarlığı var.
 
1878 yılına kadar süren Osmanlı idaresinin ardından, Bosna–Hersek, önce Avusturya- Macaristan İmparatorluğu’nun kontrolüne geçiyor, daha sonra da Avusturya tarafından ilhak ediliyor. Herkesin bildiği gibi, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu veliaht Prensi Franz Ferdinand ve eşinin Saraybosna’da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi ile de, Birinci Dünya Savaşı başlıyor.
 
Bugünkü yönetim tarzı
 
Bağımsızlığını 1992 yılı Mart ayında ilân etmiş olan Bosna- Hersek “entitet” olarak adlandırılan 2 alt yapıdan oluşuyor. Bunlardan birincisi, Boşnakların ve Hırvatların bir arada oluşturdukları “Bosna- Hersek Federasyonu”, diğeri ise Sırp topluluğunu içeren “Sırp Cumhuriyeti”. Aslında bir üçüncü unsur daha var: ülkenin kuzey-doğusundaki “Brcko” kasabası. Uluslararası gözetim altında özel bir idari statüye sahip olan Brcko, hiçbir entitet’e dahil değil ve içinde her topluluktan nüfus yaşıyor.
 
Bosna-Hersek Devletinin başkenti Saraybosna. Parlamenter demokrasi ile yönetilen ülkede, Boşnak, Sırp ve Hırvat üyelerden oluşan bir “Cumhurbaşkanlığı Konseyi” bulunuyor. Konseyin 3 üyesi, dönüşümlü olarak ve 8 aylık süreler için, Devlet Başkanlığı görevini üstleniyor. Geçtiğimiz 6 Mart 2010 tarihinde, Konseyin Boşnak kökenli üyesi Haris Silajdzic Cumhurbaşkanlığı görevini Hırvat üye Zeljko Komşiç’den devraldı. Daha önce, Dışişleri Bakanlığı ve Başbakanlık görevlerinde de bulunmuş olan Haris Silajdzic, ülkesinde siyasetin en kilit isimlerinden biri sayılıyor.
 
Bosna-Hersek Parlamentosu ise 2 meclisten oluşuyor: Temsilciler Meclisi ve Halk Meclisi. Temsilciler Meclisi’nin 42 üyesi var. Halk Meclisinin üye sayısı ise 15. Her iki Meclisin üyelerinin 1/3’ü Sırp Cumhuriyeti tarafından, kalanı ise Bosna-Hersek Federasyonu tarafından seçiliyor.
 
 
Başbakanı atama yetkisi ise, Cumhurbaşkanlığı Konseyine ait. Ancak, bu atama Temsilciler Meclisinin onayı ile geçerlik kazanıyor. Halen, Bosna-Hersek Bakanlar Kurulu Başkanlığı görevini Dr. Nikola Spiriç yürütüyor. 2007 yılında bu göreve gelen Sırp kökenli Başbakan Spiriç, Banya Luka Üniversitesinde Ekonomi dersleri vermiş. Siyasi geçmişinde ise, Temsilciler Meclisi Başkanlığı ve Halk Meclisi Başkanlığı gibi saygın görevler var.
 
Bosna-Hersek’in en yüksek yargı organı ise, Anayasa Mahkemesi. Yasal konularda son hakemliği o yapıyor. Anayasa Mahkemesinin 9 üyesi var. Bunlardan 4 üyeyi Temsilciler Meclisi, 2 üyeyi de Sırp Cumhuriyeti Meclisi seçiyor. Kalan 3 üye ise, AİHM Başkanı tarafından, Cumhurbaşkanlığı Konseyi ile istişare edilerek seçiliyor.
 
Doğal güzellikler ülkesi
 
Bosna-Hersek zengin doğal kaynaklara sahip olan ve yıl boyu bol yağış alan bir ülke. Tarım yapılan topraklar ve otlaklar yüzölçümünün yüzde 35’ini kapsıyor. Ormanlar ise yüzde 40’lık paya sahip. Bu nedenle, Bosna-Hersek yemyeşil bir doğal güzellikler ülkesi. Akarsular bakımından da çok zengin olan ülke, rafting, trekking ve yamaç paraşütü gibi doğa sporları için çok uygun. Tabii, aynı zamanda, kış sporları için de. Herhalde, 1984 Kış Olimpiyatlarının Saraybosna’da yapılmış olduğunu hatırlatmaya gerek yok.
  •  
     

    SAYFA GÖRÜNÜMÜ >>

    Geri

    Anasayfa

    New Page 1